Darwin’s Watch

Charles Darwin, photographed by Julia Margaret...

Image via Wikipedia

Ik ben geïnteresseerd in vele onderwerpen van allerlei aard. De boeken, die ik lees varieren van diepgaand tot populairwetenschappelijk. Een boek als The elegant Universe van Brian Greene, of Consciousnous explained van Daniel Dennett zijn behoorlijk diepgravende werken over respectievelijk de laatste ontwikkelingen op het gebied van superstring theorie en ons zelfbewustzijn. Hoewel beide werken relatief toegankelijk zijn (auteurs nemen de moeite om vaktechnische zaken en termen uit te leggen) gaat het over onderwerpen, waarin ik helemaal niet thuis ben. Populairwetenschappelijke boeken lezen gemakkelijker, als je goede auteurs hebt natuurlijk.

Ik ben nu het boek Darwin’s Watch aan het lezen, het derde deel van de reeks The Science of Discworld. Deze boeken vertellen over de theorieën van het ontstaan van het heelal, de aarde, de mensheid, religie en wat al niet meer. De boeken zijn verdeeld in afwisselende hoofdstukken over de wizards van Discworld enerzijds, die een enorme impact op onze wereld (Roundworld) hebben gehad(oude mannen met baarden en gekleed in een toga), en de wetenschappelijke theorieën zoals wij die vandaag kennen met hun ontstaansgeschiedenis. De auteurs, Ian Steward en Jack Cohen, beschrijven in een vlot tempo en in heldere taal allerlei onderwerpen.

In het derde boek wordt verteld over o.a. On the Origin of Species van Charles Darwin (maar niet alleen daarover). Zij hebben het over de nieuwste ontwikkelingen en inzichten in evolutie en genetica. Ergens stellen zij, dat hetgeen vandaag in de klaslokalen hierover wordt verteld meestal 30-50 jaar achterloopt op de wetenschappelijke ontwikkelingen, en inderdaad, al lezende merk ik, dat wat ik ooit hierover heb geleerd niet zozeer is achterhaald, maar door de vele ontdekkingen en inzichten van de laatste decennia een ander beeld laat zien van wat evolutie is. Een van de verrassende nieuwe zaken, die ik leerde was, dat toeval een heel grote rol speelt. Bijna iedereen kent wel het dogma van survival of the fittest: het best aangepaste exemplaar van een soort overleeft;n dit geldt voor zowel dieren als planten. Dat toeval hier een grote rol speelt, daar sta je niet bij stiul, terwijl dit eigenlijk heel logisch is.

We kennen het verhaal de eerste visachtige, die een long-achtig orgaan had ontwikkeld, waarmee zij buiten het water toch zuurstof konden innemen en in leven blijven. Deze vis leefde in ondiep water, bleef misschien achter in poelen, die opdroogden tijdens getijde wisselingen. Hierdoor ontwikkelde zich een diersoort, die uiteindelijk op land kon leven. Maar wat nu, als deze visachtige midden in de diepe oceaan leefde? Geen droog land in de buurt, geen noodzaak om buiten het water te leven. Dan had het long-achtige orgaan geen enkel nut gehad. Hoe zou de biologische ontwikkeling er dan hebben uitgezien? Iets dichter bij huis: de zogenaamde dinosaurus-killer, een meteoor, die de aardse ecologie zodanig veranderde, dat de dinosauriërs uitstierven en een marginale biologische groep in staat stelde zich uit te breiden, omdat hun natuurlijke vijanden opeens waren verdwenen: de opkomst van zoogdieren. Als die meteoor toen niet was ingeslagen, hoe had de ontwikkeling van de zoogdieren, en daaraan gekoppeld van ons mensen, er dan uitgezien? En zo zijn er veel voorbeelden van de impact van toeval in de evolutionaire geschiedenis van onze planeet.

Het boek gaat over meer zaken, die allemaal op enigerlei wijze zijn gerelateerd aan Darwin en vooral ook de Victoriaanse tijd, waarin hij leefde. De rode draad in dit boek ik de vraag: wat nu, als Darwin zijn baanbrekende boek niet had geschreven? De wizards van de Unseen University doen hun uiterste best om de geschiedenis zo te veranderen(het zijn tenslotte wizards), dat Darwin zijn boek toch gaat schrijven. De auteurs gaan in op de toenmalige wetenschappelijke tijdgeest, invloeden op Darwin,de ideeën over evolutie versus creationisme(ja, ook toen al) en andere wetenschappelijke ontwikkelingen. Ik vond het verrassend om te lezen, dat velen gelijke ideeën hadden, zelfs in religieuze kringen.

Mocht je interesse hebben gekregen in de wetenschappelijke theorieën van vandaag en hun ontstaansgeschiedenis, dan kan ik deze boeken van harte aanbevelen. De boeken hoeven niet perse in volgorde van publicatie te worden gelezen. Er soms gerefereerd wordt naar eerdere delen, maar dit is niet storend. Misschien wordt je zelfs nieuwsgierig naar de bedenker en schrijver van Discworld Terry Pratchett en kan ik je als fan verwelkomen.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Diversen, Nederlands

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s